Trudności z oddychaniem, obolałe stawy, pocovidowa mgła, czyli słaba pamięć i obniżona koncentracja, zmęczenie i problemy ze snem - to najczęstsze dolegliwości, które dotykają chorych po COVID-19. Często jedyną szansą na powrót do formy jest dla nich rehabilitacja.

Jak objawia się zespół pocovidowy?

-Aż 60 procent ludzi jeszcze 6 miesięcy po chorobie ma zespół zmęczeniowy, są osłabieni, brak im sił i energii – szacuje prof. Andrzej M. Fal, prezes zarządu Polskiego Towarzystwa Zdrowia Publicznego oraz Kierownik Kliniki Alergologii, Chorób Płuc i Chorób Wewnętrznych Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA w Warszawie. Bardzo często tacy pacjenci nie mają gorączki ani żadnych odchyleń w badaniach ani jakichkolwiek symptomów obiektywizujących i dolegliwości, a trudno im przejść nawet kilkanaście metrów czy skoncentrować się na zwykłych wcześniej czynnościach. Do tego bardzo często dochodzą objawy ze strony układu krążenia lub oddechowego. Najczęściej pacjenci odczuwają je jako duszność, ucisk, ból w klatce piersiowej czy kołatania serca.

Wiele osób po COVID-19 cierpi również na tzw. pocovidową mgłę. Jej pojawienie się to efekt zaburzeń funkcjonowania układu nerwowego. Objawy mogą być podobne do początków chorób otępiennych, na przykład Alzheimera. Bardzo często nawet młodzi pacjenci nagle zapominają podstawowych słów, są rozkojarzeni i ciężko im się skupić.

Kolejnym częstym objawem zespołu pocovidowego jest bezsenność. Lekarze szacują, że cierpi na nią co czwarty ozdrowieniec. Jak tłumaczy prof. Fal, w tym przypadku nie chodzi jedynie o problemy z zasypianiem: Jeśli kładę się spać, ale często w trakcie nocy wybudzam się, a rano odczuwam zmęczenie, to świadczy to o problemach ze snem.

Inne częste objawy kliniczne, które wiążą się z zespołem pocovidowym to:

  • bóle stawów,
  • nawracające gorączki,
  • przewlekła utrata węchu i/lub smaku,
  • stany depresyjne i lękowe,
  • bóle brzucha, nudności, biegunki.

Kto jest najbardziej narażony na rozwój zespołu pocovidowego?

Oprócz dominującego zespołu zmęczeniowego, na powikłania po cCOVID-19 cierpi aż jedna trzecia pacjentów. Dotyczy to wszystkich grup wiekowych oraz pacjentów niezależnie od ciężkości przebytego COVID-19. Podobnie jednak, jak w przypadku samego ryzyka przebiegu ciężkiego, powikłania dotyczą w szczególności:

  • dorosłych w wieku powyżej 50 lat,
  • osób, które doświadczyły ciężkiego przebiegu COVID-19,
  • osób z problemami krążeniowo-oddechowymi, nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą lub otyłością.

Co robić, gdy wystąpi zespół pocovidowy?

- Jeśli od choroby minął miesiąc czy dwa, a objawy nie ustępują, to czas na wizytę u lekarza - apeluje prof. Fal. Gdzie szukać pomocy? Pierwsze kroki kierujemy do lekarza POZ, który zleci odpowiednie badania diagnostyczne. W razie potrzeby można też skorzystać z opinii lekarza specjalisty lub zgłosić się do poradni postcovidowej. Narodowy Fundusz Zdrowia przygotował też kompleksowy program rehabilitacji po chorobie COVID-19, realizowany w trybie stacjonarnym i ambulatoryjnym. Placówki najbliższej miejscu zamieszkania można szukać na stronie: https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/rehabilitacja-po-covid-19-lista-placowek,7976.html

Wskazówki do samodzielnej rehabilitacji pocovidowej w domu zawarte są w ulotce opracowanej przez Światową Organizację Zdrowia (WHO): WHO-EURO-2020-855-40590-54773-pl (PDF ‎2.774Mb)‎

- Jakikolwiek wspaniały nie byłby system ochrony zdrowia, to i tak odpowiedzialnym za zdrowie jest się samemu. Nie chodzi o to, żeby popadać w panikę na myśl o każdym możliwym powikłaniu, o którym mówił sąsiad czy sąsiadka. Przede wszystkim musimy się racjonalnie obserwować i działać, gdy zaobserwujemy coś niepokojąceg – apeluje prof. Fal.